ભગવાન મહાવીર જૈન ધર્મના 24મા તીર્થંકર હતા. તેમનો જન્મ ઈ.સ.પૂર્વે 599માં બિહારના વૈશાલી પાસે કુંડલપુરમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ સિદ્ધાર્થ રાજા અને માતાનું નામ ત્રિશલાદેવી હતું. બાળપણમાં તેમનું નામ “વર્ધમાન” હતું, કારણ કે તેઓ ખૂબ જ બહાદુર અને ધીરજવાળા હતા.

બાળપણથી જ તેઓ શાંત સ્વભાવના હતા. રાજવી પરિવારમાં જન્મ્યા હોવા છતાં, તેમને વૈભવમાં કોઈ રસ નહોતો. લોકો દુઃખી થાય, પ્રાણીઓને પીડા થાય એ જોઈને તેઓ અંદરથી ખૂબ જ વ્યથિત થતા.

30 વર્ષની ઉંમરે તેમણે ઘર, સંપત્તિ અને પરિવાર બધું છોડી દીધું. આ ઘટના તેમના જીવનનો મોટો વળાંક હતો. તેમણે સંન્યાસ લીધો અને સત્યની શોધમાં નીકળી પડ્યા.

લગભગ 12 વર્ષ સુધી તેમણે કઠોર તપસ્યા અને સાધના કરી. આ દરમિયાન તેમણે મૌન રાખ્યું, મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓ સહન કરી અને પોતાના મનને સંપૂર્ણ નિયંત્રિત કર્યું. અંતે, તેમને “કેવલ જ્ઞાન” પ્રાપ્ત થયું  એટલે સંપૂર્ણ જ્ઞાન. ત્યાર પછી તેઓ “મહાવીર સ્વામી” તરીકે જાણીતા બન્યા.

તેમણે લોકોને સરળ પણ શક્તિશાળી ઉપદેશ આપ્યા:

અહિંસા (કોઈ જીવને દુઃખ ન આપવું)

સત્ય (હંમેશા સત્ય બોલવું)

અસ્તેય (ચોરી ન કરવી)

બ્રહ્મચર્ય (ઇન્દ્રિયો પર નિયંત્રણ)

અપરિગ્રહ (લોભ ન રાખવો)

તેમનો મુખ્ય સંદેશ હતો:

“જીવો અને જીવવા દો”

મહાવીર સ્વામીએ પોતાના જીવનથી બતાવ્યું કે સાચી શક્તિ હિંસા નહીં, પણ સહનશીલતા અને કરુણામાં છે. 72 વર્ષની ઉંમરે, પાવાપુરીમાં તેમણે નિર્વાણ પ્રાપ્ત કર્યું.

આજે પણ તેમનું જીવન આપણને શીખવે છે કે સરળતા, દયા અને સત્યથી જ સાચી શાંતિ મળે છે.

–  મિત્તલ ખેતાણી (મો. 98242 21999)